Do większości firm wystarczy gaśnica proszkowa ABC — gasi ciała stałe, ciecze i gazy palne. Wyjątki: przy sprzęcie elektronicznym lepsza jest gaśnica śniegowa (CO₂), bo nie niszczy urządzeń, a przy kuchni z frytkownicą konieczna jest gaśnica do tłuszczów (grupa F).
Ilość liczy się z normy: co najmniej 2 kg (lub 3 dm³) środka gaśniczego na każde 100 m² powierzchni strefy pożarowej. Dojście do gaśnicy nie może przekraczać 30 metrów, a dostęp do niej musi mieć szerokość co najmniej 1 metra.
Grupy pożarów — od tego zaczyna się dobór
Litera na gaśnicy nie jest ozdobą. Mówi, co wolno nią gasić. Nauczenie zespołu tych pięciu liter to jedna z najtańszych rzeczy, jakie można zrobić dla bezpieczeństwa zakładu.
| Grupa | Co się pali | Przykłady | Czym gasić |
|---|---|---|---|
| A | Ciała stałe pochodzenia organicznego, palące się żarem | Drewno, papier, tkaniny, karton, guma | Proszkowa ABC, pianowa, wodna, mgłowa |
| B | Ciecze palne i topiące się ciała stałe | Benzyna, oleje, farby, lakiery, rozpuszczalniki | Proszkowa ABC lub BC, śniegowa, pianowa |
| C | Gazy palne | Propan-butan, metan, acetylen, wodór | Proszkowa ABC lub BC, śniegowa |
| D | Metale lekkie | Magnez, sód, potas, lit | Wyłącznie proszki specjalne do grupy D |
| F | Tłuszcze i oleje w urządzeniach kuchennych | Frytkownica, patelnia przemysłowa | Wyłącznie gaśnica do grupy F |
Woda na płonący tłuszcz — woda natychmiast odparowuje i wyrzuca płonący tłuszcz w górę, tworząc słup ognia. Nigdy tego nie rób, także w domowej kuchni. Woda albo piana na urządzenie pod napięciem — obie przewodzą prąd. Najpierw odetnij zasilanie, a jeśli nie możesz, użyj gaśnicy śniegowej lub proszkowej dopuszczonej do gaszenia urządzeń elektrycznych.
Typy gaśnic i ich zastosowanie
Proszkowa ABC — uniwersalny wybór
Najpopularniejsza w firmach, bo pokrywa trzy grupy naraz. Wada: proszek jest bardzo drobny, wciska się wszędzie i po użyciu skutecznie niszczy elektronikę oraz mechanizmy. Po wyzwoleniu w pomieszczeniu biurowym sprzątanie trwa długo.
Śniegowa (CO₂) — do serwerowni i rozdzielni
Gasi grupy B i C, dopuszczona do urządzeń pod napięciem. Nie zostawia żadnych śladów — po ugaszeniu sprzęt zwykle da się jeszcze uratować. Uwaga na dwie rzeczy: dysza osiąga bardzo niską temperaturę i grozi odmrożeniem, a w małym zamkniętym pomieszczeniu CO₂ wypiera tlen.
Pianowa — magazyny cieczy palnych
Grupy A i B. Piana tworzy warstwę odcinającą dopływ tlenu, więc dobrze sprawdza się przy rozlanych cieczach. Nie do urządzeń pod napięciem.
Do tłuszczów (grupa F) — obowiązkowa w gastronomii
Środek gaśniczy reaguje z gorącym tłuszczem, tworząc na powierzchni warstwę odcinającą tlen. Jeśli w firmie jest frytkownica albo kuchnia z intensywnym smażeniem, żadna inna gaśnica nie zastąpi tej.
Ile gaśnic musi być w budynku?
Tu, w odróżnieniu od apteczek, przepisy podają konkretne liczby. Zasady rozmieszczenia gaśnic reguluje rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków:
| Parametr | Wymóg |
|---|---|
| Ilość środka gaśniczego | Co najmniej 2 kg (lub 3 dm³) na każde 100 m² powierzchni strefy pożarowej |
| Odległość dojścia | Nie więcej niż 30 m od dowolnego miejsca do najbliższej gaśnicy |
| Szerokość dostępu | Co najmniej 1 m — gaśnica nie może być zastawiona |
| Umiejscowienie | Miejsca widoczne i łatwo dostępne, przy wejściach, na korytarzach i drogach ewakuacyjnych |
| Wysokość montażu | Uchwyt gaśnicy nie wyżej niż 1,4 m nad podłogą |
Praktyczny przykład: hala o powierzchni 600 m² potrzebuje co najmniej 12 kg środka gaśniczego — czyli na przykład trzech gaśnic proszkowych 4 kg albo dwóch 6 kg. Ale samo spełnienie normy masy nie wystarczy: musisz jeszcze rozmieścić je tak, żeby z żadnego miejsca hali nie było dalej niż 30 metrów.
Gaśnica wisi. Czy ktokolwiek wie, jak jej użyć?
Na szkoleniu stacjonarnym PPOŻ uczestnicy gaszą realny ogień zastępczym środkiem. Bez tego pierwsze użycie gaśnicy w życiu wypada w trakcie pożaru.
Przeglądy — co ile i kto może je robić
Gaśnice podlegają okresowym przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym. Standardowo wykonuje się je co najmniej raz w roku, chyba że producent w instrukcji wskaże częściej. Przegląd wykonuje osoba z odpowiednimi uprawnieniami — nie jest to czynność, którą pracodawca robi sam.
Po przeglądzie na gaśnicy pojawia się kontrolka z datą następnego badania. To pierwsza rzecz, na którą patrzy kontrolujący — i najczęstsza przyczyna uwag.
Comiesięczny obchód — sprawdzasz to wzrokiem
- Gaśnica wisi na swoim miejscu i jest oznakowana znakiem PPOŻ.
- Nic jej nie zastawia — dostęp co najmniej 1 m.
- Plomba jest cała, zawleczka na miejscu.
- Wskaźnik ciśnienia (jeśli jest) w zielonym polu.
- Data następnego przeglądu jeszcze nie minęła.
- Brak wgnieceń, korozji i uszkodzeń węża.
- Instrukcja obsługi na gaśnicy jest czytelna.
Jak prawidłowo użyć gaśnicy?
- Oceń, czy w ogóle gasić. Jeśli pożar jest większy niż kosz na śmieci albo dym gęstnieje — ewakuuj ludzi i dzwoń pod 112. Gaśnica służy do pożaru w zarodku.
- Wyrwij zawleczkę i zerwij plombę.
- Ustaw się plecami do wyjścia i z wiatrem, jeśli jesteś na zewnątrz. Musisz mieć wolną drogę ucieczki.
- Kieruj strumień w podstawę ognia, nie w płomienie. Płomień to tylko efekt — pali się materiał pod nim.
- Gaś zamaszystymi ruchami od najbliższej krawędzi w głąb.
- Obserwuj po ugaszeniu. Materiały żarzące się z grupy A potrafią zapalić się ponownie.
- Zgłoś użycie gaśnicy — po każdym użyciu, nawet krótkim, gaśnica wymaga serwisu.
Najczęstsze pytania
W typowym biurze sprawdza się połączenie: gaśnica proszkowa ABC jako podstawowe zabezpieczenie oraz gaśnica śniegowa CO₂ przy serwerowni i rozdzielni elektrycznej. Śniegowa nie niszczy sprzętu elektronicznego, podczas gdy proszek wciska się w urządzenia i zwykle przesądza o ich utracie.
Norma to co najmniej 2 kg środka gaśniczego na każde 100 m² powierzchni strefy pożarowej, czyli minimum 10 kg na 500 m². W praktyce oznacza to na przykład trzy gaśnice proszkowe 4 kg. Trzeba jednak sprawdzić także drugi warunek: z żadnego miejsca odległość dojścia do najbliższej gaśnicy nie może przekraczać 30 metrów.
Nie, dopóki urządzenie jest pod napięciem — woda i piana przewodzą prąd. Najpierw należy odciąć zasilanie. Jeśli nie jest to możliwe, użyj gaśnicy śniegowej CO₂ lub proszkowej dopuszczonej do gaszenia urządzeń elektrycznych, zachowując odległość podaną na etykiecie gaśnicy.
Przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne wykonuje się co najmniej raz w roku, a częściej, jeśli tak wskazuje instrukcja producenta. Przegląd wykonuje osoba z odpowiednimi uprawnieniami, a jego termin potwierdza kontrolka umieszczona na gaśnicy. Niezależnie od przeglądów warto prowadzić comiesięczne oględziny wzrokowe.
Nie. Każde użycie gaśnicy, nawet kilkusekundowe, oznacza utratę szczelności i spadek ciśnienia. Gaśnicę po użyciu należy przekazać do serwisu w celu napełnienia i ponownego zaplombowania. Odwieszona gaśnica po użyciu przy kolejnym pożarze najprawdopodobniej nie zadziała.
Podstawa prawna i źródła
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów — ISAP
- Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej — ISAP
- Państwowa Straż Pożarna — materiały prewencyjne — gov.pl/web/kgpsp
Wpis ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani projektu zabezpieczenia przeciwpożarowego. Dobór i rozmieszczenie gaśnic dla konkretnego obiektu wynika z instrukcji bezpieczeństwa pożarowego. Wartości liczbowe zweryfikuj z aktualnym brzmieniem przepisów.