Pracodawca musi wyznaczyć pracowników do przeprowadzania ewakuacji (art. 2091 Kodeksu pracy), a organizacja ewakuacji powinna być opisana w instrukcji bezpieczeństwa pożarowego obiektu. Przepisy przeciwpożarowe wymagają w określonych budynkach — m.in. tam, gdzie może przebywać jednocześnie ponad 50 osób niebędących stałymi użytkownikami — praktycznego sprawdzenia organizacji i warunków ewakuacji co najmniej raz na dwa lata.
Podczas ewakuacji nie używa się wind, drzwi zamyka się za sobą, ale nie na klucz, a po wyjściu wszyscy zbierają się w ustalonym punkcie, gdzie sprawdza się, czy nikogo nie brakuje.
Kto za co odpowiada podczas ewakuacji?
| Rola | Zadania |
|---|---|
| Koordynator ewakuacji | Ogłasza ewakuację, kontaktuje się ze strażą pożarną, zbiera informacje z punktu zbiórki |
| Osoby wyznaczone na kondygnacjach | Kierują ludzi do wyjść, sprawdzają toalety, magazyny i pokoje, zamykają drzwi |
| Asystenci osób z niepełnosprawnościami | Pomagają konkretnym osobom opuścić budynek lub dotrzeć do strefy bezpiecznej |
| Wszyscy pracownicy | Przerywają pracę, wychodzą najbliższą drogą ewakuacyjną, stawiają się w punkcie zbiórki |
Ewakuacja krok po kroku
- Ogłoś alarm. Użyj ręcznego ostrzegacza pożarowego lub ustalonego sygnału i zadzwoń pod 112, jeśli straż pożarna nie została jeszcze powiadomiona.
- Przerwij pracę i wyłącz urządzenia. Tylko jeśli da się to zrobić natychmiast i bez narażania siebie — nie wracaj do stanowiska po rzeczy.
- Wychodź najbliższą drogą ewakuacyjną. Kieruj się znakami ewakuacyjnymi. Nie używaj wind.
- Zamykaj drzwi za sobą, ale nie na klucz. Zamknięte drzwi spowalniają rozprzestrzenianie się dymu i ognia.
- Pomóż osobom, które tego potrzebują. Osoby z niepełnosprawnościami, goście i klienci często nie znają budynku.
- Zgłoś się w punkcie zbiórki. Tam osoby wyznaczone sprawdzają obecność według listy i zgłaszają braki.
- Przekaż informacje straży pożarnej. Koordynator informuje o osobach, których brakuje, o źródle zagrożenia i o substancjach niebezpiecznych w budynku.
Szyb windy działa jak komin — zasysa dym. Zasilanie może zostać odcięte, a kabina zatrzymać się na piętrze objętym pożarem. Wyjątkiem są dźwigi przeznaczone dla ekip ratowniczych, z których korzysta straż pożarna.
Jak przygotować próbną ewakuację?
Próbna ewakuacja nie jest formalnością do odhaczenia, tylko testem, który ma wykazać słabe punkty. Żeby spełniła swoją rolę:
- Zaplanuj scenariusz — skąd „pochodzi” pożar, które wyjście jest zablokowane, kto „jest ranny”.
- Wyznacz obserwatorów — osoby, które nie biorą udziału, tylko mierzą czas i notują problemy.
- Uprzedź straż pożarną i monitoring — tak, aby ćwiczenie nie wywołało realnego wyjazdu.
- Zmierz czas od alarmu do zebrania wszystkich w punkcie zbiórki.
- Sporządź protokół z wnioskami — co poszło źle i kto do kiedy to poprawi.
Próbna ewakuacja z oficerem PSP
Pomożemy przygotować scenariusz, przeprowadzimy ćwiczenie i omówimy wnioski z zespołem — razem ze szkoleniem PPOŻ.
Błędy, które widzimy na próbnych ewakuacjach
- Zastawione drogi ewakuacyjne — palety, kartony, wózki na korytarzach.
- Zamknięte na klucz wyjścia ewakuacyjne — „żeby nikt nie wychodził na papierosa”.
- Powrót po telefon, kurtkę, torebkę — kosztuje najwięcej czasu.
- Brak sprawdzenia obecności — nikt nie wie, czy ktoś został w toalecie lub magazynie.
- Punkt zbiórki za blisko budynku albo na drodze dojazdu straży pożarnej.
- Brak planu dla gości — klienci i kurierzy nie wiedzą, dokąd iść.
Gdzie wyznaczyć punkt zbiórki?
Punkt zbiórki powinien być w bezpiecznej odległości od budynku, poza zasięgiem dymu, spadających elementów i ciepła, a jednocześnie nie może blokować dojazdu dla samochodów straży pożarnej i karetek. Powinien być oznakowany, znany wszystkim pracownikom i opisany w instrukcji bezpieczeństwa pożarowego.
Najczęstsze pytania
Przepisy przeciwpożarowe wymagają w określonych obiektach, między innymi tam, gdzie może jednocześnie przebywać ponad 50 osób niebędących stałymi użytkownikami, praktycznego sprawdzenia organizacji i warunków ewakuacji co najmniej raz na dwa lata. Zasady dla konkretnego budynku określa jego instrukcja bezpieczeństwa pożarowego.
Nie. Szyb windy może zasysać dym, a zasilanie może zostać odcięte, przez co kabina zatrzyma się między piętrami lub na piętrze objętym pożarem. Ewakuować należy się klatkami schodowymi i drogami ewakuacyjnymi. Wyjątkiem są dźwigi przeznaczone dla ekip ratowniczych.
Pracownicy wyznaczeni przez pracodawcę na podstawie art. 209(1) Kodeksu pracy — zwykle koordynator ewakuacji oraz osoby odpowiedzialne za poszczególne kondygnacje lub strefy. Liczba tych osób i ich przeszkolenie powinny odpowiadać rodzajowi i poziomowi zagrożeń w zakładzie.
Tak, drzwi należy zamykać za sobą, ale nigdy na klucz. Zamknięte drzwi spowalniają rozprzestrzenianie się dymu i ognia, a pozostawienie ich niezamkniętych na klucz pozwala innym osobom i ratownikom swobodnie się przemieszczać.
Podstawa prawna i źródła
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów — ISAP
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy, art. 2091 — ISAP
- Państwowa Straż Pożarna — materiały prewencyjne — gov.pl/web/kgpsp
Wpis ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani projektu organizacji ewakuacji. Zasady dla konkretnego obiektu określa jego instrukcja bezpieczeństwa pożarowego.