Zabezpiecz głowę, odsuń twarde przedmioty i zmierz czas napadu. Nie przytrzymuj kończyn i nie wkładaj niczego do ust — języka nie da się połknąć, a wkładanie przedmiotów grozi urazem zębów i zadławieniem.
Po zakończeniu drgawek, jeśli osoba nie reaguje, ale oddycha prawidłowo — ułóż ją w pozycji bocznej. Dzwoń pod 112, gdy napad trwa dłużej niż 5 minut, kolejny zaczyna się przed odzyskaniem świadomości, jest to pierwszy napad w życiu albo doszło do urazu.
Co robić w trakcie napadu — krok po kroku
- Zachowaj spokój i zmierz czas. Spójrz na zegarek lub włącz stoper — czas trwania napadu to kluczowa informacja dla dyspozytora i lekarza.
- Zabezpiecz otoczenie. Odsuń meble, twarde i ostre przedmioty. Jeśli osoba jest przy schodach, na jezdni lub przy wodzie, usuń zagrożenie.
- Chroń głowę. Podłóż pod nią coś miękkiego — zwiniętą kurtkę, sweter, poduszkę.
- Poluzuj ubranie wokół szyi. Rozepnij kołnierzyk, zdejmij krawat lub szalik i okulary.
- Nie przytrzymuj i nie wkładaj niczego do ust. Pozwól drgawkom trwać — powstrzymywanie ruchów grozi urazami mięśni i kości.
- Po napadzie oceń oddech. Jeśli osoba nie reaguje, ale oddycha prawidłowo, ułóż ją w pozycji bocznej bezpiecznej i zostań przy niej do pełnego odzyskania świadomości.
Najczęstsze błędy przy napadzie
To realnie pomaga
- Mierz czas trwania drgawek.
- Chroń głowę przed uderzeniami.
- Odsuń przedmioty, o które można się zranić.
- Po napadzie — pozycja boczna i obecność przy poszkodowanym.
To może zaszkodzić
- Wkładanie łyżki, palców czy portfela między zęby.
- Przytrzymywanie rąk i nóg na siłę.
- Podawanie picia, jedzenia lub leków w trakcie i tuż po napadzie.
- Polewanie wodą i „cucenie” klepaniem po twarzy.
Podczas napadu nie da się połknąć języka. Może dojść do jego przygryzienia, ale włożenie twardego przedmiotu do ust nie zapobiega temu — za to łatwo wtedy wyłamać zęby albo zranić własne palce.
Kiedy wezwać pogotowie?
| Sytuacja | Dlaczego |
|---|---|
| Napad trwa dłużej niż 5 minut | Rośnie ryzyko stanu padaczkowego, który wymaga leczenia |
| Kolejny napad bez odzyskania świadomości | Seria napadów to stan nagły |
| Pierwszy napad w życiu | Konieczna diagnostyka przyczyny |
| Uraz, napad w wodzie | Ryzyko obrażeń i zachłyśnięcia |
| Ciąża, cukrzyca, trudności z oddychaniem po napadzie | Wyższe ryzyko powikłań |
Jeśli wiesz, że osoba choruje na padaczkę, napad był krótki i typowy, a ona szybko wraca do siebie — wezwanie karetki często nie jest konieczne. Zostań jednak przy niej, aż w pełni odzyska orientację.
W szkole i w pracy napad zdarza się bez ostrzeżenia
Na szkoleniu ćwiczymy scenariusz napadu drgawek razem z pozycją boczną i oceną oddechu.
Co dzieje się po napadzie?
Po zakończeniu drgawek osoba jest zwykle senna, zdezorientowana i zmęczona. Może nie pamiętać, co się stało, bywa rozdrażniona lub mówi niewyraźnie. To normalny etap — potrzebuje spokoju, a nie pytań i tłumu gapiów.
- Mów spokojnie, przedstaw się i wyjaśnij, co się stało.
- Zapewnij prywatność — poproś świadków, żeby się rozeszli.
- Nie podawaj niczego do picia, dopóki osoba w pełni nie odzyska świadomości.
Drgawki gorączkowe u dzieci
U małych dzieci drgawki mogą pojawić się przy wysokiej gorączce. Zasady postępowania są takie same — zabezpieczenie, pomiar czasu, nic do ust. Dodatkowo: nie wkładaj dziecka do zimnej wody i nie okrywaj go grubo, tylko zdejmij nadmiar ubrań. Przy pierwszym takim epizodzie lub gdy drgawki trwają dłużej niż kilka minut — dzwoń pod 112.
Najczęstsze pytania
Nie. Nie należy wkładać niczego do ust osoby z napadem drgawek. Języka nie da się połknąć, a wkładanie łyżki, palców czy innych przedmiotów grozi wyłamaniem zębów, zadławieniem i urazem osoby pomagającej.
Gdy napad trwa dłużej niż 5 minut, kolejny zaczyna się przed odzyskaniem świadomości, jest to pierwszy napad w życiu, doszło do urazu, napad wystąpił w wodzie, osoba jest w ciąży lub ma trudności z oddychaniem po napadzie.
Nie należy przytrzymywać rąk ani nóg na siłę. Powstrzymywanie ruchów nie skraca napadu, a może spowodować urazy mięśni, stawów i kości. Zamiast tego trzeba zabezpieczyć głowę i odsunąć przedmioty, o które osoba mogłaby się zranić.
Ocenić oddech. Jeśli osoba nie reaguje, ale oddycha prawidłowo, należy ułożyć ją w pozycji bocznej bezpiecznej i pozostać przy niej do pełnego odzyskania świadomości. Senność i dezorientacja po napadzie są normalne. Nie należy podawać picia ani jedzenia, dopóki osoba w pełni nie dojdzie do siebie.
Podstawa i źródła
- Wytyczne pierwszej pomocy Europejskiej Rady Resuscytacji (ERC) — erc.edu
- Polska Rada Resuscytacji — polskie wydanie wytycznych — prc.krakow.pl
Wpis ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady medycznej. W sytuacji zagrożenia życia dzwoń pod numer 112.