Pracodawca musi wyeliminować zagrożenie, zapewnić pierwszą pomoc poszkodowanemu i ustalić okoliczności oraz przyczyny wypadku — tak stanowi art. 234 Kodeksu pracy. Ustaleń dokonuje zespół powypadkowy, który sporządza protokół zwykle w ciągu 14 dni od zawiadomienia o wypadku.
Przy wypadku śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym pracodawca musi niezwłocznie zawiadomić okręgowego inspektora pracy i prokuratora. Do czasu ustaleń miejsce wypadku nie powinno być zmieniane, chyba że wymaga tego ratowanie ludzi lub usunięcie zagrożenia.
Co jest wypadkiem przy pracy?
Za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą. Wszystkie cztery elementy muszą wystąpić łącznie — brak któregokolwiek oznacza, że zdarzenie nie zostanie uznane za wypadek przy pracy.
| Rodzaj | Kiedy | Zawiadomienie PIP i prokuratora |
|---|---|---|
| Lekki | Uraz bez ciężkich skutków | Nie jest wymagane |
| Ciężki | Ciężkie uszkodzenie ciała, np. utrata wzroku, słuchu, mowy, trwała niezdolność do pracy w zawodzie, trwałe zeszpecenie | Niezwłocznie |
| Śmiertelny | Śmierć w chwili wypadku lub w ciągu 6 miesięcy od niego | Niezwłocznie |
| Zbiorowy | Co najmniej dwie osoby poszkodowane w tym samym zdarzeniu | Niezwłocznie |
Procedura po wypadku — krok po kroku
- Usuń zagrożenie. Zatrzymaj maszynę, odetnij zasilanie, wyłącz strefę z pracy — tak, aby nikt więcej nie został poszkodowany.
- Zapewnij pierwszą pomoc. Wezwij osobę wyznaczoną do udzielania pierwszej pomocy i w razie potrzeby zadzwoń pod 112.
- Zabezpiecz miejsce wypadku. Do czasu ustalenia okoliczności nie zmieniaj ustawienia maszyn, narzędzi ani materiałów, chyba że wymaga tego ratowanie ludzi lub usunięcie zagrożenia. Zrób zdjęcia.
- Zawiadom, kogo trzeba. Przy wypadku ciężkim, śmiertelnym lub zbiorowym — niezwłocznie okręgowego inspektora pracy i prokuratora.
- Powołaj zespół powypadkowy. Zespół ustala okoliczności i przyczyny, przesłuchuje poszkodowanego i świadków, zbiera dokumentację.
- Sporządź protokół powypadkowy. Zwykle w ciągu 14 dni od zawiadomienia o wypadku; przekroczenie terminu wymaga uzasadnienia w protokole.
- Zatwierdź protokół i wprowadź środki zapobiegawcze. Po zatwierdzeniu doręcz protokół poszkodowanemu, wpisz wypadek do rejestru i usuń przyczyny, które do niego doprowadziły.
„Posprzątajmy, zanim ktoś się potknie” — i po godzinie nie da się już ustalić, jak stała drabina ani czy osłona maszyny była założona. Jeśli nie ma bezpośredniego zagrożenia, miejsce zostaje nietknięte do czasu ustaleń. Zdjęcia zrób od razu, zanim ktokolwiek coś ruszy.
Kto wchodzi w skład zespołu powypadkowego?
Zespół jest zwykle dwuosobowy: pracownik służby bhp oraz społeczny inspektor pracy. Jeśli w zakładzie nie ma społecznego inspektora pracy, jego miejsce zajmuje przedstawiciel pracowników posiadający zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w dziedzinie bhp.
U małych pracodawców, którzy nie mają służby bhp, w składzie zespołu może być sam pracodawca albo specjalista spoza zakładu. Szczegółowe zasady określa rozporządzenie w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy.
Terminy, których trzeba pilnować
| Czynność | Termin |
|---|---|
| Zawiadomienie PIP i prokuratora (wypadek ciężki, śmiertelny, zbiorowy) | Niezwłocznie |
| Ustalenie okoliczności i sporządzenie protokołu | Co do zasady 14 dni od zawiadomienia |
| Zatwierdzenie protokołu przez pracodawcę | Do 5 dni od sporządzenia |
| Doręczenie protokołu poszkodowanemu | Niezwłocznie po zatwierdzeniu |
Pierwsza pomoc to punkt 2 tej procedury
Jeśli w zakładzie nie ma osób wyznaczonych i przeszkolonych, całe postępowanie zaczyna się od zaniedbania. Przeszkolimy je na miejscu.
Przygotuj to, zanim wydarzy się wypadek
- Mam wyznaczone i przeszkolone osoby do udzielania pierwszej pomocy na każdej zmianie.
- Wiem, kto wchodzi w skład zespołu powypadkowego i czy ma aktualne szkolenie bhp.
- Mam wzór protokołu powypadkowego i rejestr wypadków przy pracy.
- Mam zapisane dane kontaktowe okręgowego inspektoratu pracy.
- Kierownicy wiedzą, że miejsce wypadku zostaje nietknięte do ustaleń.
- Apteczki są kompletne, a wykaz osób wyznaczonych jest aktualny.
Najczęstsze pytania
Zespół powypadkowy powinien ustalić okoliczności i przyczyny wypadku oraz sporządzić protokół co do zasady w ciągu 14 dni od uzyskania zawiadomienia o wypadku. Przekroczenie tego terminu wymaga podania przyczyn w protokole. Pracodawca zatwierdza protokół w ciągu 5 dni od jego sporządzenia.
Niezwłocznie, jeśli wypadek jest śmiertelny, ciężki lub zbiorowy. W takim przypadku pracodawca zawiadamia zarówno właściwego okręgowego inspektora pracy, jak i prokuratora. Przy wypadkach lekkich zawiadomienie PIP nie jest wymagane.
Do czasu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku miejsce zdarzenia nie powinno być zmieniane. Wyjątkiem są działania konieczne do ratowania ludzi lub usunięcia zagrożenia. Warto od razu wykonać zdjęcia, zanim ktokolwiek przestawi maszyny, narzędzia lub materiały.
Wypadek zbiorowy to wypadek, któremu w wyniku tego samego zdarzenia uległy co najmniej dwie osoby. Niezależnie od ciężkości obrażeń pracodawca ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić o nim okręgowego inspektora pracy i prokuratora.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy, art. 234 — ISAP
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy — ISAP
- Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, art. 3 — ISAP
Wpis ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Terminy opisano według stanu prawnego na dzień publikacji — przed podjęciem działań sprawdź aktualne brzmienie przepisów.