Szkolenie wstępne — przed dopuszczeniem do pracy, dla każdego. Pierwsze szkolenie okresowe — do 6 miesięcy dla osób kierujących pracownikami i do 12 miesięcy dla pozostałych.
Kolejne szkolenia okresowe: stanowiska robotnicze — nie rzadziej niż raz na 3 lata (przy pracach szczególnie niebezpiecznych raz w roku); pracodawcy, osoby kierujące, pracownicy inżynieryjno-techniczni i służba bhp — raz na 5 lat; pracownicy administracyjno-biurowi — raz na 6 lat, przy czym część z nich jest z tego obowiązku zwolniona.
Tabela terminów — kto i co ile
| Grupa | Pierwsze okresowe | Kolejne | Forma |
|---|---|---|---|
| Pracodawcy i osoby kierujące pracownikami | do 6 miesięcy | co 5 lat | Kurs, seminarium lub samokształcenie kierowane |
| Stanowiska robotnicze | do 12 miesięcy | co 3 lata | Wyłącznie instruktaż |
| Stanowiska robotnicze — prace szczególnie niebezpieczne | do 12 miesięcy | co rok | Wyłącznie instruktaż |
| Pracownicy inżynieryjno-techniczni | do 12 miesięcy | co 5 lat | Kurs, seminarium lub samokształcenie kierowane |
| Pracownicy służby bhp | do 12 miesięcy | co 5 lat | Kurs, seminarium lub samokształcenie kierowane |
| Pracownicy administracyjno-biurowi | do 12 miesięcy | co 6 lat (część zwolniona — patrz niżej) |
Kurs, seminarium lub samokształcenie kierowane |
Terminy liczy się od dnia zakończenia poprzedniego szkolenia, a przy pierwszym okresowym — od rozpoczęcia pracy na danym stanowisku. Wszystkie podane wartości to terminy maksymalne: przepis mówi „nie rzadziej niż", więc szkolić częściej zawsze wolno.
Szkolenie wstępne — dwa elementy, nie jeden
Szkolenie wstępne odbywa się przed dopuszczeniem do pracy i składa się z dwóch części, których nie wolno mylić ani łączyć w jedno:
- Instruktaż ogólny — przepisy bhp, zasady w zakładzie, zasady udzielania pierwszej pomocy. Prowadzi go służba bhp albo osoba wyznaczona przez pracodawcę.
- Instruktaż stanowiskowy — zagrożenia i sposoby bezpiecznej pracy na konkretnym stanowisku. Prowadzi go przełożony albo pracodawca.
Obie części potwierdza się w karcie szkolenia wstępnego, przechowywanej w aktach osobowych pracownika.
Instruktaż stanowiskowy powtarza się przy każdej zmianie stanowiska, a także przy wprowadzeniu nowych maszyn, narzędzi lub technologii. Pracownik przeniesiony z magazynu na produkcję potrzebuje nowego instruktażu stanowiskowego, nawet jeśli pracuje w firmie od dziesięciu lat.
Zwolnienie ze szkolenia okresowego dla stanowisk biurowych
To przepis, o którym wielu pracodawców nie wie — i niepotrzebnie wydaje pieniądze. Szkolenie okresowe pracownika administracyjno-biurowego nie jest wymagane, gdy spełnione są łącznie dwa warunki:
- Przeważająca działalność pracodawcy mieści się w grupie, dla której ustalono nie wyższą niż trzecia kategoria ryzyka w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
- Ocena ryzyka zawodowego nie wykazała, że takie szkolenie jest konieczne.
Kategorię ryzyka ustala się na podstawie kodu PKD przeważającej działalności. Biura rachunkowe, kancelarie czy większość firm usługowych zwykle się w tym zwolnieniu mieszczą — ale sprawdzenie własnego kodu PKD zajmuje kilka minut i warto to zrobić, zamiast zakładać.
Zwolnienie dotyczy wyłącznie szkolenia okresowego i wyłącznie stanowisk administracyjno-biurowych. Szkolenie wstępne — instruktaż ogólny i stanowiskowy — obowiązuje zawsze i wszystkich, bez wyjątku.
W jakiej formie można szkolić?
Tu przepisy są bardziej konkretne niż przy szkoleniach z pierwszej pomocy, gdzie forma nie jest w ogóle określona. Przy BHP obowiązuje jedno ważne ograniczenie:
- Stanowiska robotnicze — wyłącznie instruktaż. Nie wolno realizować tych szkoleń w formie samokształcenia kierowanego, czyli e-learningu. To najczęściej łamana zasada w całym obszarze szkoleń BHP.
- Pozostałe grupy — kurs, seminarium albo samokształcenie kierowane. Forma zdalna jest tu dopuszczalna i powszechnie stosowana.
Szkolenie BHP online dla biura i kadry kierowniczej
Dwie godziny, quiz i certyfikat w PDF. Dla stanowisk robotniczych przyjeżdżamy i prowadzimy instruktaż na miejscu.
Czy szkolenie BHP obejmuje pierwszą pomoc?
Częściowo — i to jest źródło jednego z największych nieporozumień w dokumentacji firmowej. Ramowe programy szkoleń BHP zawierają blok o postępowaniu w razie wypadku i zasadach udzielania pierwszej pomocy. To zwykle kilkadziesiąt minut teorii dla wszystkich.
To nie zastępuje obowiązku wyznaczenia i przeszkolenia konkretnych pracowników do udzielania pierwszej pomocy, który wynika z osobnego przepisu — art. 2091 Kodeksu pracy. Rozpisaliśmy to szczegółowo we wpisie o obowiązkach pracodawcy.
Audyt dokumentacji — sprawdź to raz w roku
- Każdy pracownik ma kartę szkolenia wstępnego w aktach osobowych.
- Karta obejmuje obie części — instruktaż ogólny i stanowiskowy.
- Mam rejestr terminów szkoleń okresowych z datą następnego dla każdej osoby.
- Nikomu termin nie minął ani nie mija w ciągu najbliższych trzech miesięcy.
- Osoby przeniesione na inne stanowisko dostały nowy instruktaż stanowiskowy.
- Stanowiska robotnicze szkolone są instruktażem, a nie e-learningiem.
- Sprawdziłem, czy moje biuro mieści się w zwolnieniu z okresowego.
- Mam osobno udokumentowane wyznaczenie osób do pierwszej pomocy.
Najczęstsze pytania
Na stanowiskach robotniczych nie rzadziej niż raz na 3 lata, a przy pracach szczególnie niebezpiecznych raz w roku. Pracodawcy, osoby kierujące pracownikami, pracownicy inżynieryjno-techniczni i służba bhp — raz na 5 lat. Pracownicy administracyjno-biurowi — raz na 6 lat, przy czym część z nich jest z tego obowiązku zwolniona.
Osoby kierujące pracownikami, w tym pracodawcy — w ciągu 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy na danym stanowisku. Pozostali pracownicy — w ciągu 12 miesięcy. Termin liczy się od rozpoczęcia pracy, a nie od dnia szkolenia wstępnego.
Pracownicy administracyjno-biurowi, gdy przeważająca działalność pracodawcy mieści się w grupie o nie wyższej niż trzecia kategoria ryzyka i gdy ocena ryzyka zawodowego nie wykazała konieczności takiego szkolenia. Zwolnienie dotyczy wyłącznie szkolenia okresowego — szkolenie wstępne obowiązuje zawsze i wszystkich.
Nie. Szkolenia okresowe pracowników na stanowiskach robotniczych prowadzi się wyłącznie w formie instruktażu. Samokształcenie kierowane, czyli e-learning, jest dopuszczalne dla pozostałych grup: pracodawców, osób kierujących pracownikami, pracowników inżynieryjno-technicznych, służby bhp oraz pracowników administracyjno-biurowych.
Nie. Programy szkoleń BHP zawierają blok o postępowaniu w razie wypadku i zasadach udzielania pierwszej pomocy, ale nie zastępuje to obowiązku wyznaczenia i przeszkolenia konkretnych pracowników do udzielania pierwszej pomocy, który wynika z art. 209(1) Kodeksu pracy. To dwa odrębne obowiązki, dokumentowane osobno.
Podstawa prawna i źródła
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy — ISAP
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy, art. 2373 oraz art. 2091 — ISAP
- Państwowa Inspekcja Pracy — materiały o szkoleniach bhp — pip.gov.pl
Wpis ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Terminy i zwolnienia opisano zgodnie ze stanem prawnym na dzień publikacji — przepisy o szkoleniach bhp bywają nowelizowane, więc przed podjęciem decyzji kadrowych sprawdź aktualne brzmienie w ISAP lub skonsultuj się ze swoim behapowcem.