Chłodź oparzone miejsce chłodną, bieżącą wodą przez co najmniej 10 minut — im szybciej zaczniesz, tym mniejsze uszkodzenie tkanek. Zdejmij pierścionki i zegarek, zanim pojawi się obrzęk, a po schłodzeniu luźno przykryj ranę jałowym opatrunkiem lub czystą folią spożywczą.
Nie stosuj lodu, masła, olejów, pasty do zębów ani maści i nie przebijaj pęcherzy. Oparzenia twarzy, rąk, krocza, dróg oddechowych, rozległe, chemiczne i elektryczne zawsze wymagają pomocy medycznej.
Co robić przy oparzeniu — krok po kroku
- Przerwij działanie źródła ciepła. Odsuń poszkodowanego od ognia, gorącej cieczy lub przedmiotu. Płonące ubranie gaś kocem albo tocząc poszkodowanego po ziemi.
- Chłodź bieżącą wodą. Chłodna, nie lodowata woda przez co najmniej 10 minut — dłużej, jeśli ból nie mija. Zacznij jak najszybciej.
- Zdejmij ozdoby i luźną odzież. Pierścionki, bransoletki i zegarek zdejmij, zanim pojawi się obrzęk. Odzieży przyklejonej do rany nie odrywaj.
- Przykryj ranę. Po schłodzeniu przykryj oparzenie luźno jałowym opatrunkiem albo czystą folią spożywczą, bez owijania ciasno wokół kończyny.
- Oceń, czy potrzebna jest pomoc medyczna. Przy oparzeniu rozległym, głębokim, chemicznym, elektrycznym albo w newralgicznym miejscu dzwoń pod 112 lub jedź do lekarza.
U małych dzieci i przy rozległych oparzeniach długie polewanie całego ciała grozi wychłodzeniem. Chłodź samo oparzone miejsce, a resztę ciała okryj — na przykład kocem lub folią NRC.
Co pomaga, a co szkodzi
To realnie ogranicza uraz
- Chłodną bieżącą wodę przez co najmniej 10 minut.
- Zdejmij ozdoby, zanim pojawi się obrzęk.
- Przykryj luźno jałowym opatrunkiem lub folią spożywczą.
- Obserwuj poszkodowanego i w razie wątpliwości dzwoń pod 112.
To pogłębia uszkodzenie
- Lód i lodowata woda — dodatkowo uszkadzają tkanki.
- Masło, olej, pasta do zębów, białko — zatrzymują ciepło i zakażają ranę.
- Przebijanie pęcherzy — otwiera drogę bakteriom.
- Odrywanie przyklejonej odzieży — zrywa uszkodzoną skórę.
Jak ocenić głębokość oparzenia?
| Stopień | Jak wygląda | Ból |
|---|---|---|
| I | Zaczerwienienie, obrzęk, bez pęcherzy — jak po oparzeniu słonecznym | Tak |
| II | Pęcherze z płynem, rana wilgotna, czerwona | Silny |
| III | Skóra biała, szara, brązowa lub zwęglona, twarda | Może nie boleć — uszkodzone są zakończenia nerwowe |
Brak bólu przy rozległym oparzeniu nie jest dobrym znakiem, tylko sygnałem głębokiego uszkodzenia. Powierzchnię szybko oszacujesz dłonią poszkodowanego — razem z palcami to około 1% powierzchni jego ciała.
Kuchnia, warsztat, laboratorium?
Tam oparzenia są najczęstszym urazem. Na szkoleniu stacjonarnym ćwiczymy scenariusze z realiów Twojego zakładu.
Oparzenia chemiczne i elektryczne
Chemiczne
Najpierw zadbaj o siebie — rękawiczki, okulary. Suchą substancję najpierw strzepnij, a potem spłukuj oparzone miejsce dużą ilością bieżącej wody, zdecydowanie dłużej niż przy oparzeniu termicznym. Zabezpiecz opakowanie lub kartę charakterystyki substancji dla zespołu medycznego.
Elektryczne
Nie dotykaj poszkodowanego, dopóki nie odetniesz prądu. Rana na skórze bywa niewielka, ale prąd uszkadza tkanki głębiej i może zaburzyć rytm serca. Każde oparzenie prądem wymaga oceny lekarskiej, nawet jeśli poszkodowany czuje się dobrze.
Kiedy oparzenie wymaga lekarza lub 112
- Oparzenie twarzy, rąk, stóp, krocza lub okolic stawów.
- Podejrzenie oparzenia dróg oddechowych — osmalone brwi, chrypka, kaszel, trudności z oddychaniem.
- Oparzenie większe niż dłoń poszkodowanego albo z pęcherzami na dużej powierzchni.
- Oparzenie głębokie — białe, szare lub zwęglone.
- Każde oparzenie chemiczne lub elektryczne.
- Poszkodowanym jest małe dziecko, senior lub osoba przewlekle chora.
Najczęstsze pytania
Co najmniej 10 minut chłodną, bieżącą wodą, a dłużej, jeśli ból nie mija. Chłodzenie trzeba zacząć jak najszybciej po oparzeniu. U małych dzieci i przy rozległych oparzeniach należy chłodzić tylko oparzone miejsce, a resztę ciała okryć, żeby nie doszło do wychłodzenia.
Nie. Lód i lodowata woda obkurczają naczynia krwionośne i mogą dodatkowo uszkodzić tkanki, pogłębiając oparzenie. Należy stosować chłodną, ale nie lodowatą bieżącą wodę.
Nie należy przebijać pęcherzy. Pęcherz chroni uszkodzoną skórę przed zakażeniem, a jego przerwanie otwiera drogę bakteriom. Rozległe pęcherze lub pęcherze w newralgicznych miejscach powinien ocenić lekarz.
Luźno jałowym opatrunkiem albo czystą folią spożywczą. Folii nie owija się ciasno wokół kończyny, bo przy narastającym obrzęku mogłaby uciskać. Nie należy nakładać maści, kremów ani domowych środków na świeże oparzenie.
Podstawa i źródła
- Wytyczne pierwszej pomocy Europejskiej Rady Resuscytacji (ERC) — erc.edu
- Polska Rada Resuscytacji — polskie wydanie wytycznych — prc.krakow.pl
Wpis ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady medycznej. W sytuacji zagrożenia życia dzwoń pod numer 112.